Ερμηνείες της σχολικής ανισότητας

... σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου σχετικά με τη σχολική διαρροή παραθέτω περιληπτικά μερικές στοιχέια σχετικά με τις σχολικές ανισότητες (σε συνέχεια και ενός παλαιότερου προλογικού άρθρου)...

Ερμηνείες της ανισότητας

Στο φονξιοναλισμό είναι φυσικό το σχολείο να επιλέγει τους ικανότερους και δίκαιο τρόπο και αντικειμενικά κριτήρια. Το σχολείο τους επιλέγει καθορίζοντας τον καταμερισμό των επαγγελμάτων. Σημαντικό κριτήριο είναι οι ηθικές αξίες και οι ατομικές ικανότητες με τα κίνητρα. Η ανισότητα ερμηνεύεται από το ότι το αμερικάνικο εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι συγκεντρωτικό με κοινοτικά σχολείο με διαφορετικά προγράμματα· ενθαρρύνει ή αποθαρρύνει το μαθητή η κρίση του δασκάλου, η ετικέτα που του βάζει (ικανός, ανίκανος, έξυπνος, χαζός) και οι έμμεσες προβλέψεις του για το σχολικό μέλλον· επιπλέον, οι διαφορετικές προσδοκίες των γονέων και η ανυπαρξία ίσων ευκαιριών στα παιδιά δημιουργούν την ανισότητα στην επίδοση.

Οι ριζοσπάστες αποδίδουν την άνιση σχολική επίδοση και την εκπαιδευτική ανισότητα στην κεφαλαιοκρατική κοινωνική δομή. Έχουν θεωρητικό υπόβαθρο στο μαρξισμό και το βεμπερισμό. Η ποσοτική αύξηση μαθητών οφείλεται και στις ανάγκες της οικονομίας για ειδικευμένη εργασία (φονξιοναλισμός) και στον ταξικό ανταγωνισμό για ιεραρχία και εξουσία. Το σχολείο μεταδίδει γλωσσικές συνήθειες, τρόπο συμπεριφοράς, αξίες της κυρίαρχης τάξης. Θεωρούν ότι η δομή και ο τρόπος λειτουργία τους σχολείου καθρεφτίζουν την ηγεμονία των κυρίαρχων. Σημαντικό ρόλο αποδίδουν στην ευφυΐα (ΔΝ) για τη μεταβίβαση της κοινωνικής ανισότητας. Οι γνωστικές ικανότητες έχουν μικρό ρόλο για την εργασία και την οικονομική και επαγγελματική επιτυχία· μεγαλύτερη έχουν τα στοιχεία συμπεριφοράς και προσωπικότητας που οφείλονται στην κοινωνική προέλευση και το σχολείο που τα μεταδίδει.

Η ανισότητα οφείλεται όχι μόνο σε κοινωνικά αίτια, αλλά στη θεμελιώδη κοινωνική λειτουργία. Αναπαράγει το σχολείο την ταξική δομή της κοινωνίας. Επιπλέον, οφείλεται όχι μόνο στην ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, αλλά στον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας και στη διαίρεση σε χειρωνακτική και διανοητική.

περισσότερα...

«Μαύρα στοιχεία» για τη μάθηση

Διαβάζουμε στο Έθνος και στην Ημερησία ότι 118.346 μαθητές εγκατέλειψαν το σχολείο την τριετία 2005-2007, ενώ άλλοι 85.368 έμειναν μετεξεταστέοι την ίδια περίοδο. Παρουσιάζεται έτσι μία ανησυχητική αύξηση του ποσοστού των παιδιών που μένουν μετεξεταστέα ή εγκαταλείπουν την εκπαίδευση (πάνω από 200 χιλιάδες μέσα σε μία τριετία). Τα άσχημα μηνύματα για τα ποιοτικά μεγέθη της εκπαίδευσης αρχίζουν από το δημοτικό, αφού σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ (αφορούν την τριετία 2005-07), φαίνεται ότι 3.574 μαθητές του δημοτικού επανέλαβαν την τάξη το 2007 με το ποσοστό να αυξάνεται συγκριτικά με το 2005 κατά 17,8%. Επιπλέον, άλλοι 3.908 μαθητές διέκοψαν αδικαιολόγητα το σχολείο. Στο γυμνάσιο «κόπηκαν» 15.982 μαθητές και εγκατέλειψαν το σχολείο 13.942, ενώ οι αντίστοιχοι αριθμοί στο λύκειο ανέρχονται σε 5.907 και 5.346 μαθητές. Μεγάλη αύξηση -κατά 14,2%- παρατηρήθηκε στα ποσοστά απόρριψης των μαθητών στα ΤΕΕ.

Την ίδια στιγμή σημαντικές είναι και οι ανισότητες μεταξύ των βαθμολογικών επιδόσεων που φοιτούν σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία. Το 2007 το ποσοστό των μαθητών με καλή επίδοση («άριστα» και «καλά») των δημόσιων ημερήσιων σχολείων ήταν 33,3%, ενώ των ιδιωτικών 56,5% . Φυσικά μπορούμε να αντιτείνουμε ότι δεν είναι γνωστά τα κριτήρια και η αντικειμενικότητα της βαθμολόγησης για τα ιδιωτικά σχολεία. Ωστόσο, οι μαθητές των ιδιωτικών δε διακόπτουν τη φοίτησή τους στον βαθμό που παρατηρείται στα δημόσια, αφού το ποσοστό τους δεν ξεπερνάει το 0,2% έναντι 1,6% στη δημόσια εκπαίδευση.

Το να πούμε ότι τα παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο για οικονομικούς λόγους (οικονομικές πιέσεις της οικογένειας και πρόωρη έξοδος στην αγορά εργασίας, συγκεκριμένα κοινωνικά προβλήματα μεταναστών κλπ) δεν είναι μία απλή διατύπωση ούτε όμως και περικλείει όλα τα αίτια.

περισσότερα...

Με διαφάνεια και ειλικρίνεια

Το 2007 στο Δήμο Σταυρούπολης η νέα Δημοτική Αρχή άμα τη παραλαβή της Διοίκησης καθιέρωσε τις λαϊκές συνελεύσεις (2 το 2007, 5 το 2008, 6 το 2009)´ μια διαδικασία πρωτόγνωρη για το Δήμο μας, για κάθε γειτονιά του. Οι λαϊκές συνελεύσεις είναι η ανώτατη συμμετοχική δομή στο δημαρχοκεντρικό σύστημα, που θέτουν τους αιρετούς εκπροσώπους προ των ευθυνών τους χωρίς να τους επιτρέπουν να επαναπαύονται, όπως έχουμε δει τόσες φορές στο παρελθόν.

Και φυσικά δεν είναι απλές απολογιστικές συγκεντρώσεις παρατα-ξιακών φίλων. Είναι ανοιχτές συναντήσεις με ενημέρωση με κάθε μέσο (αφίσες, πανό, εφημερίδες, διαδίκτυο, μεγάφωνα σε κάθε γειτονιά, προσωπικές εξορμήσεις της Διοίκησης και των στελεχών της) όλων των πολιτών -κατοίκων και δημοτών. Μια ενημέρωση που διαμορφώθηκε από την πάγια αντίληψη ότι όλα είναι ανοιχτά κι όλοι έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα συμμετοχής, όλοι έχουν γνώμη όχι στο δρόμο, όχι στο καφενείο ή σε κλειστά γραφεία -ρουσφετολογικά-, αλλά ελεύθερα και θεσμικά μπροστά σε κόσμο.

περισσότερα...

ιδεολογική η κόντρα στη ΝΔ

Και ενώ η κυβέρνηση προσπαθεί με εντατικούς ρυθμούς να πετύχει να το στόχο των 100 ημερών, η ΝΔ ζει τα δικά της. Στα ύψη ανεβαίνει το θερμόμετρο στη ΝΔ, δέκα ημέρες πριν από τις εκλογές για την ανάδειξη της νέας ηγεσίας. Τα επιτελεία της Ντόρας Μπακογιάννη και του Αντώνη Σαμαρά αφήνουν τη μάχη χαρακωμάτων και περνούν πλέον σε μετωπική σύγκρουση. Μέσα από δεκάδες παλινδρομήσεις σχετικά με τον τρόπο, τελικά έγινε το μόνο ευρωπαϊκό δεξιό κόμμα που ανοίγει κάλπες εκτός συνεδρίου σε όλα τα μέλη του. Είναι κι αυτό φυσικά μια ΠΑΣΟΚική επιρροή, αν και δε φτάνουν στο σημείο να ψηφίσουν οι φίλοι. Φυσικά οι αναλογίες είναι πολλές.

Και στα δύο κόμματα η διαφωνία ήταν/είναι ιδεολογική. Αυταπατάστε αν νομίζετε ότι πρόκειται απλά για κόντρα προσώπων ή μηχανισμών γύρω από τα πρόσωπα αυτά. Στο ΠΑΣΟΚ η διαφωνία αυτή ήταν πιο φανερή, μια και το κόμμα πάντα ήταν πιο ανοιχτό σε ιδεολογικές ζυμώσεις και μάλιστα αυτές τις έκανε συχνότατα φανερές στα μέλη και τους ψηφοφόρους του. Η σημερινή ιδεολογική διαφωνία στο εσωτερικό της ΝΔ είναι πιο αφανής, αλλά υφίσταται.

Από τη μια, λοιπόν, η Μπακογιάννη εκφράζει ένα πιο φιλοευρωπαϊκό όραμα, πιο ανοιχτό στις επιρροές και τις απαιτήσεις της ΕΕ, και βέβαια πιο δεξιό στην οικονομική του πολιτική, με στόχο ένα κόμμα που να μοιάζει περισσότερο με τα κλασσικά κεντροδεξιά ευρωπαϊκά κόμματα. Στο ίδιο πλαίσιο προκειμένου να πετύχει και ένα μεγάλο άνοιγμα στη μεσαία τάξη, είναι και πιο ελεύθερη στις παροχές προς τη μεσαία τάξη.

Από την άλλη, ο Σαμαράς εκφράζει μία πιο κλασσική δεξιά αντίληψη. Χωρίς να παύει τον φιλοευρωπαϊκό του προσανατολισμό, δίνει μεγαλύτερη σημασία στην εθνική οικονομία και στην ενίσχυση της εθνικής αστικής τάξης. Πιο κοντά στις λαϊκότερες μάζες του πληθυσμού και με το πρόσχημα του πατριωτισμού, προάγει τα εθνικά ζητήματα σε μείζονα αφήνοντας το δρόμο της Ευρώπης λίγο πιο πίσω.

Η εικόνα που παρουσιάζουν φυσικά και αποκρύπτει την όποια ιδεολογική διαφωνία. Και σε τέτοιο τελικά επίπεδο κινείται και η διαφωνία Καραμανλικών και Μητσοτακικών. Ειδικά οι εκφραστές τους σε κάθε περίπτωση κρατούν σε επίπεδο προσώπων την κόντρα γιατί αν ανοίξει ο διάλογος τότε θα φτάσει μέχρι τα αίτια της ήττας και στην πολιτική που χάραξαν οι πρώην κυβερνητικοί υπουργοί (είχα γράψει και παλαιότερα για το θέμα τούτο). Σε καμία περίπτωση οι λαϊκές μάζες (αγρότες και χαμηλόμισθοι) δεν πρέπει να αντιληφθούν την ουσιαστική πολιτική των δύο υποψηφίων, αλλά μόνο να κινηθούν στο επίπεδο Ελλάδα-Ευρώπη (αν και πάλι το αντιληφθούν).

περισσότερα...

Η αυτοδιοικητική συνεισφορά σε μια δημοκρατική παιδεία

Στο επίκεντρο μιας κινηματικής αυτοδιοικητικής αρχής βρίσκεται η κοινωνική και ανθρωποκεντρική αντίληψη για την εκπαίδευση, το μέλλον της και τη σύνδεσή της με την τοπική κοινωνία. Ειδικά σήμερα, η υποβάθμιση του σχολείου είναι πιο ορατή από ποτέ· τα ταξικά χαρακτηριστικά ολοένα και περισσότερο κυριαρχούν, ενώ όλο και περισσότερα παιδιά των κατωτέρων κοινωνικών στρωμάτων εγκαταλείπουν την παιδεία. Η ίδια, βέβαια, η σχολική επίδοση συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική καταγωγή του παιδιού[1].

Η παιδεία όμως δεν μπορεί να γίνει μία ακόμα δημοτική ευθύνη, μία επιπλέον αβάσταχτη οικονομικά αρμοδιότητα της αυτοδιοίκησης που περιορίζει το ρόλο του κράτους μόνο στις πολιτικές αποφάσεις. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει το κράτος. Ειδικά μία αριστερή δημοτική αρχή δε βλέπει το ρόλο της ανταγωνιστικά προς το κράτος, αλλά συμπληρωματικά. Η κατανόηση όμως της εκπαίδευσης ως μίας κοινωνικής διαδικασίας, που εξυπηρετεί το γενικό όφελος, συνιστά τον πυρήνα του επιχειρήματος για την ενεργοποίηση της αυτοδιοικητικής παρέμβασης.

περισσότερα...

Ως πότε θα επιτρέπει η νέα κυβέρνηση την κατρακύλα της ΝΕΤ;

Τα προβλήματα της κρατικής τηλεόρασης είναι γνωστά. Δεκάδες συμβασιούχοι δημοσιογράφοι-όμηροι με μισθούς πείνας, υψηλοί μισθοί και τόσα άλλα. Το ζητούμενο δεν είναι όμως οι μισθοί -ούτε καν με απασχολούν τέτοια σκάνδαλα. Το ζητούμενο είναι η ποιότητα της παρεχόμενης πληροφορίας και επικοινωνίας. Φυσικά και δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τις εκπομπές της φραπελιάς και όλα τα ευτράπελα που την ακολούθησαν. Ούτε μπορούμε να παραβλέψουμε τη διακοπή συνεργασίας με το Στέλιο Κούλογλου.

Από καιρό είχαν αρχίσει να ακολουθούνται τα νεοφιλελεύθερα πρότυπα στη ΝΕΤ. Ήδη το ΠΑΣΟΚ το 2004 με τη eurovision και πιο μπροστά με τις μεγάλες επενδύσεις που έκανε για αυτή τη νίκη τα προηγούμενα χρόνια είχε χαράξει το δρόμο του τηλεοπτικού pop. Και αν οι φιλελεύθεροι θέλουν να μεταφράζουν το pop ως λαϊκό (εκ του δημοφιλές) εμείς ας το μεταφράσουμε ως μία ακόμα ανούσια οπτική της τηλεοπτικής υποκουλτούρας της βιομηχανίας του θεάματος. Γιατί τελικά μέσα από τις τεράστιες επενδύσεις του ελληνικού λαού για τη eurovision αυτοί που κέρδισαν ήταν οι δισκογραφικές εταιρείες και οι κολοσσοί της βιομηχανίας του θεάματος (μαζί με μια σειρά νυχτερινών κέντρων που απολαμβάνουν το δικό του μερίδιο κερδών από τέτοιες γενικά επιτυχίες).

περισσότερα...

οδική ασφάλεια και τροχαία τυχήματα: ξανά και ξανά

Αυτές τις μέρες γίνεται ένας καλός διάλογος για το μεγάλο πρόβλημα των τροχαίων ατυχημάτων. Τόσο η κυβέρνηση όσο φιλικά προς αυτήν ΜΜΕ αποφάσισα να σηκώσουν το ζήτημα, ακόμα και με τη συμμετοχή ακροατών σε ραδιοφωνικούς σταθμούς. 1500 νεκροί και 20.000 τραυματίες από τροχαία κάθε χρόνο στη χώρα μας η οποία βρίσκεται στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά στην οδική ασφάλεια. Το ιστολόγιο τούτο στο παρελθόν πολλές φορές ασχολήθηκε με το ακανθώδες ζήτημα της οδικής ασφάλειας[1]. 

Με χαρά πληροφορήθηκα την αλλαγή των εξοντωτικών φοροεισπρακτικών προστίμων που είχε επιβάλλει η ΝΔ. Είχα γράψει για αυτό το θέμα καθώς τα αυστηρά πρόστιμα ούτε διαπαιδαγωγούν ούτε παραδειγματίζουν, αλλά περισσότερο είναι για το θεαθήναι. Βέβαια, και η προηγούμενη κυβέρνηση μας είχε μάθει όχι στην πρόληψη, αλλά στην καταστολή και την τιμωρία. Ακούω και τώρα προτάσεις από τον υφυπουργό, κ. Βούγια. Ωστόσο, δεν ακούω τίποτα για την εκπαίδευση.

Πώς είναι δυνατόν να κάνουμε λόγο, κ.κ. υπουργοί Προστασίας του Πολίτη και Παιδείας, για πρόληψη στην οδική ασφάλεια και μόνο να συζητάμε για τους δρόμους και την τροχαία, αλλά να μην κάνουμε κουβέντα για την εκπαίδευση; Και αναρωτιέμαι. Γιατί πρέπει να παρέχεται οδηγική -κι όχι οδική- εκπαίδευση από ιδιώτες και να μην ασχολείται καθόλου τοκράτος μέσα από τα θεσμοθετημένα κέντρα τους, τα σχολεία; Γιατί να μη διδάσκει οδική ασφάλεια το ελληνικό σχολείο μέσα από το παιχνίδι στα παιδιά από την προσχολική ακόμα ηλικία; Γιατί τα σήματα πρέπει να τα μαθαίνουμε -και να εξεταζόμαστε σε αυτά- μόνο σε μεγάλες ηλικίες;

περισσότερα...

Γιούρι Γκέλερ: ο τσαρλατανισμός στον τηλεοπτικό ΚΑ΄ αιώνα

Τελευταία δεν έχω καιρό να δω και πολύ τηλεόραση. Λίγο η ευθύνη για τη διοργάνωση και προβολή των λαϊκών συνελεύσεων στο δήμο μου, λίγο η ενασχόλησή μου με την πέντε μηνών κόρη μου, Αρτέμιδα, λίγο τα μαθήματα, πού καιρός για τηλεόραση. Μόνο ίσως ειδήσεις και κανένα ντοκιμαντέρ ή ταινιούλα και αν…

Με έκπληξη όμως είδα το μάγο των αιώνων Γιούρι Γκέλερ να διδάσκει και να κρίνει ποιος είναι άξιος να γίνει διάδοχός του. Και φυσικά μιλάμε για εκείνο τον τσαρλατάνο που προσπάθησε να ξεφύγει από τον ταχυδακτυλουργικό κόσμο και να μετατραπεί σε μάγο με ειδικές, μυστηριώδεις και υπεράνθρωπες δυνάμεις. Όπως πολύ σωστά έγραψε παλαιότερα και ο cyrus,

μήπως πρόκειται για απλές ταχυδακτυλουργικές απάτες ή μήπως δικές μας αυταπάτες; Είναι δυνατόν στον ΚΑ΄ αιώνα να πιστεύουμε τις πνευματικές δυνάμεις του Γκέλερ; Είναι μήπως η αυταπάτη του κάτι ανώτερου; Τι είναι τέλος πάντων; Μέρες τώρα προσπαθώ να βρω ένα νόημα –και πραγματικά αδυνατώ (ίσως είναι και δική μου διανοητική η ευθύνη).

περισσότερα...

αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες για διαφάνεια, ενημέρωση και ψυχαγωγία των πολιτών

Στον ΚΑ΄ πια οι νέες τεχνολογίες έχουν εισέλθει για τα καλά στην καθημερινή μας ζωή. Ο δημόσιος τομέας εκσυγχρονίζεται και προσπαθεί -νωχελικά και με σημαντική βραδύτητα είναι η αλήθεια- να προσαρμοστεί και να εκμεταλλευτεί την τεχνολογία. Και πολλοί δήμοι ακολουθούν πρότυπα ανάπτυξης ψηφιακών προϊόντων προς όφελος της εξυπηρέτησης και της ενημέρωσης των πολιτών. Βέβαια, οι δημοσιογραφικές κορώνες για το δαίμονα του διαδικτύου, η κατασυκοφάντησή του στους αμέριμνους και ηλεκτρονικά αναλφάβητους πολίτες συμβάλλουν αρνητικά στη χρήση των δημοτικών κόμβων. Οι Έλληνες με πολύ αργούς ρυθμούς αποβάλλουν το φόβο για τις νέες τεχνολογίες, με μικρά βήματα αποδέχονται την ψηφιακή επικοινωνία ή την εξυπηρέτηση από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Η τυφλά μιμητική μεταφορά της εξ αποστάσεως εξυπηρέτησης στην ελληνική πραγματικότητα συναντά ακόμα πολλές δυσκολίες. Με ένα λαό αναλφάβητο ηλεκτρονικά και ταυτόχρονα εθισμένο στην προσωπική επαφή και την αναμονή σε ουρές, τα ηλεκτρονικά συστήματα μοιάζουν σαν ένα πρόσθετο βάρος. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα σχεδιασμό μακριά από τους Έλληνες, αλλά με προοπτική δεκαετίας.

περισσότερα...