δημοτική παράταξη και πρωτοβουλίες πολιτών

Και στην οραματική μιας δημοκρατικής κι αριστερής δημοτικής αρχής σημαντικότατη είναι η λειτουργία της δημοτικής παράταξης. Ωστόσο, στο σχετικό νόμο για τη λειτουργία των πρωτοβάθμιων ΟΤΑ δε γίνεται πουθενά λόγο για δημοτικές παρατάξεις. Η δημοκρατία βλέπει μόνο συνδυασμούς, έναν εκλογικό δηλαδή εφήμερο σχηματισμό που διαμορφώνεται λίγους μόνο μήνες πριν την έναρξη της προεκλογικής περιόδου. Ο λόγος των πολιτών ουσιαστικά δεν έχει κανένα νόημα να εκφράζεται μέσα από τοπικές μη εκλογικές συσπειρώσεις, που αποτελούν και τη δημοτική παράταξη -διοίκησης ή αντιπολίτευσης.

Η παράταξη αποτελεί ουσιαστικά ένα διευρυμένο κοινωνικό φορέα, που στη συλλογικότητά του εκφράζει τις αντίρροπες θέσεις της κοινωνίας. Βέβαια, στο δημοκρατικό δημαρχοκεντρικό σύστημα τα μέλη των παρατάξεων -υπάκουα και αναμένοντας ανταμοιβή της συνένωσής τους- διαμορφώνουν τη στάση τους. Ουσιαστικά, δηλαδή, ή υπακούν τυφλά ή αντιδρούν με γνώμονα όχι ιδέες και θέσεις πολιτικές, αλλά το αντίκρισμα που έλαβαν. Εντούτοις, η παράταξη ως συλλογικός τοπικός φορέας αποτελεί ένα ουσιαστικό κομμάτι της κινηματικής δημοκρατίας· αποτελεί ίσως και τον πιο κοντινό φορέα στη δημαρχιακή διοίκηση, αφού η τοπική αρχή είναι δικό της κομμάτι.

σχολική αξιολόγηση και κοινωνική προέλευση ΙΙ

συνέχεια από το προηγούμενο και τα πρόσφατα άρθρα σχετικά με τις ερμηνείες της σχολικής ανισότητας και με τη σχολική διαρροή στο ελληνικό σχολείο.

Η ευφυΐα

Η ευφυΐα εμφανίζεται άνισα μοιρασμένη στις κοινωνικές ομάδες-τάξεις ώστε φαίνεται οι φτωχοί να είναι κουτοί και οι πλούσιοι έξυπνοι. Τα παιδιά χειρωνακτών φαίνονται λιγότερα έξυπνα, με μικρότερη αφαιρετική ικανότητα, αφομοιώνουν την περιγραφική και όχι την αναλυτική γνώση, έχουν χαμηλότερη δημιουργικότητα και μικρότερη έφεση για μάθηση με λιγότερη περιέργεια και λιγότερη αντίληψη.

Η ανισότητα στην ευφυΐα είναι στις κατώτερες κοινωνικές ομάδες (χειρώνακτες, μαύροι, γυναίκες). Οι δοκιμασίες νοημοσύνης μετρούν ορισμένες ικανότητες κοινωνικά καθορισμένες που αποκτιούνται με την εμπειρία και δε μετρούν εγγενείς ικανότητες· η ευφυΐα αναπτύσσεται με την πρακτική άσκησή της. Οι δοκιμασίες είναι εργαλεία κατασκευασμένα με βάση κοινωνικά κριτήρια επιτυχίας και αξίες καθορισμένες κοινωνικά και πολιτισμικά χωρίς να είναι αντικειμενικοί μετρητές.

Κατακρίθηκαν για ρατσισμό, ταξικό διαχωρισμό και πολιτικό όπλο. Είναι ίσως χρήσιμες για τη μέτρηση της σχολικής ικανότητας σε μια στιγμή, τον εντοπισμό αδυναμιών και σύγκριση σε όμοια ομάδα.

Στη βιογενετική οι νοητικές ικανότητες είναι σε άγνωστο βαθμό κληρονομικές και προσδιορίζονται από ποικίλους και ισχυρούς περιβαλλοντικούς παράγοντες· σε άπειρο βαθμό οι δυνατότητες προσαρμόζονται στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον και είναι εξελίξιμες. Η ανθρώπινη νόηση είναι αγνώστου διαμετρήματος, με τεράστια ικανότητα προσαρμογής και ανάπτυξης και εξελίξιμη. Ενώ η κληρονομικότητα έχει ιδιαίτερη σημασία, η ίδια η ευφυΐα δεν μετριέται γιατί τα φυσικά χαρακτηριστικά επηρεάζονται-διαμορφώνονται και αλλοιώνονται από το περιβάλλον σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορεί να διαπιστωθεί η ομοιότητα στη γενετικό παράγοντα (όπως συμβαίνει και στο ύψος).

Ερμηνείες της σχολικής ανισότητας

... σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου σχετικά με τη σχολική διαρροή παραθέτω περιληπτικά μερικές στοιχέια σχετικά με τις σχολικές ανισότητες (σε συνέχεια και ενός παλαιότερου προλογικού άρθρου)...

Ερμηνείες της ανισότητας

Στο φονξιοναλισμό είναι φυσικό το σχολείο να επιλέγει τους ικανότερους και δίκαιο τρόπο και αντικειμενικά κριτήρια. Το σχολείο τους επιλέγει καθορίζοντας τον καταμερισμό των επαγγελμάτων. Σημαντικό κριτήριο είναι οι ηθικές αξίες και οι ατομικές ικανότητες με τα κίνητρα. Η ανισότητα ερμηνεύεται από το ότι το αμερικάνικο εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι συγκεντρωτικό με κοινοτικά σχολείο με διαφορετικά προγράμματα· ενθαρρύνει ή αποθαρρύνει το μαθητή η κρίση του δασκάλου, η ετικέτα που του βάζει (ικανός, ανίκανος, έξυπνος, χαζός) και οι έμμεσες προβλέψεις του για το σχολικό μέλλον· επιπλέον, οι διαφορετικές προσδοκίες των γονέων και η ανυπαρξία ίσων ευκαιριών στα παιδιά δημιουργούν την ανισότητα στην επίδοση.

Οι ριζοσπάστες αποδίδουν την άνιση σχολική επίδοση και την εκπαιδευτική ανισότητα στην κεφαλαιοκρατική κοινωνική δομή. Έχουν θεωρητικό υπόβαθρο στο μαρξισμό και το βεμπερισμό. Η ποσοτική αύξηση μαθητών οφείλεται και στις ανάγκες της οικονομίας για ειδικευμένη εργασία (φονξιοναλισμός) και στον ταξικό ανταγωνισμό για ιεραρχία και εξουσία. Το σχολείο μεταδίδει γλωσσικές συνήθειες, τρόπο συμπεριφοράς, αξίες της κυρίαρχης τάξης. Θεωρούν ότι η δομή και ο τρόπος λειτουργία τους σχολείου καθρεφτίζουν την ηγεμονία των κυρίαρχων. Σημαντικό ρόλο αποδίδουν στην ευφυΐα (ΔΝ) για τη μεταβίβαση της κοινωνικής ανισότητας. Οι γνωστικές ικανότητες έχουν μικρό ρόλο για την εργασία και την οικονομική και επαγγελματική επιτυχία· μεγαλύτερη έχουν τα στοιχεία συμπεριφοράς και προσωπικότητας που οφείλονται στην κοινωνική προέλευση και το σχολείο που τα μεταδίδει.

Η ανισότητα οφείλεται όχι μόνο σε κοινωνικά αίτια, αλλά στη θεμελιώδη κοινωνική λειτουργία. Αναπαράγει το σχολείο την ταξική δομή της κοινωνίας. Επιπλέον, οφείλεται όχι μόνο στην ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής, αλλά στον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας και στη διαίρεση σε χειρωνακτική και διανοητική.

«Μαύρα στοιχεία» για τη μάθηση

Διαβάζουμε στο Έθνος και στην Ημερησία ότι 118.346 μαθητές εγκατέλειψαν το σχολείο την τριετία 2005-2007, ενώ άλλοι 85.368 έμειναν μετεξεταστέοι την ίδια περίοδο. Παρουσιάζεται έτσι μία ανησυχητική αύξηση του ποσοστού των παιδιών που μένουν μετεξεταστέα ή εγκαταλείπουν την εκπαίδευση (πάνω από 200 χιλιάδες μέσα σε μία τριετία). Τα άσχημα μηνύματα για τα ποιοτικά μεγέθη της εκπαίδευσης αρχίζουν από το δημοτικό, αφού σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ (αφορούν την τριετία 2005-07), φαίνεται ότι 3.574 μαθητές του δημοτικού επανέλαβαν την τάξη το 2007 με το ποσοστό να αυξάνεται συγκριτικά με το 2005 κατά 17,8%. Επιπλέον, άλλοι 3.908 μαθητές διέκοψαν αδικαιολόγητα το σχολείο. Στο γυμνάσιο «κόπηκαν» 15.982 μαθητές και εγκατέλειψαν το σχολείο 13.942, ενώ οι αντίστοιχοι αριθμοί στο λύκειο ανέρχονται σε 5.907 και 5.346 μαθητές. Μεγάλη αύξηση -κατά 14,2%- παρατηρήθηκε στα ποσοστά απόρριψης των μαθητών στα ΤΕΕ.

Την ίδια στιγμή σημαντικές είναι και οι ανισότητες μεταξύ των βαθμολογικών επιδόσεων που φοιτούν σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία. Το 2007 το ποσοστό των μαθητών με καλή επίδοση («άριστα» και «καλά») των δημόσιων ημερήσιων σχολείων ήταν 33,3%, ενώ των ιδιωτικών 56,5% . Φυσικά μπορούμε να αντιτείνουμε ότι δεν είναι γνωστά τα κριτήρια και η αντικειμενικότητα της βαθμολόγησης για τα ιδιωτικά σχολεία. Ωστόσο, οι μαθητές των ιδιωτικών δε διακόπτουν τη φοίτησή τους στον βαθμό που παρατηρείται στα δημόσια, αφού το ποσοστό τους δεν ξεπερνάει το 0,2% έναντι 1,6% στη δημόσια εκπαίδευση.

Το να πούμε ότι τα παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο για οικονομικούς λόγους (οικονομικές πιέσεις της οικογένειας και πρόωρη έξοδος στην αγορά εργασίας, συγκεκριμένα κοινωνικά προβλήματα μεταναστών κλπ) δεν είναι μία απλή διατύπωση ούτε όμως και περικλείει όλα τα αίτια.

Με διαφάνεια και ειλικρίνεια

Το 2007 στο Δήμο Σταυρούπολης η νέα Δημοτική Αρχή άμα τη παραλαβή της Διοίκησης καθιέρωσε τις λαϊκές συνελεύσεις (2 το 2007, 5 το 2008, 6 το 2009)´ μια διαδικασία πρωτόγνωρη για το Δήμο μας, για κάθε γειτονιά του. Οι λαϊκές συνελεύσεις είναι η ανώτατη συμμετοχική δομή στο δημαρχοκεντρικό σύστημα, που θέτουν τους αιρετούς εκπροσώπους προ των ευθυνών τους χωρίς να τους επιτρέπουν να επαναπαύονται, όπως έχουμε δει τόσες φορές στο παρελθόν.

Και φυσικά δεν είναι απλές απολογιστικές συγκεντρώσεις παραταξιακών φίλων. Είναι ανοιχτές συναντήσεις με ενημέρωση με κάθε μέσο (αφίσες, πανό, εφημερίδες, διαδίκτυο, μεγάφωνα σε κάθε γειτονιά, προσωπικές εξορμήσεις της Διοίκησης και των στελεχών της) όλων των πολιτών -κατοίκων και δημοτών. Μια ενημέρωση που διαμορφώθηκε από την πάγια αντίληψη ότι όλα είναι ανοιχτά κι όλοι έχουν το αναφαίρετο δικαίωμα συμμετοχής, όλοι έχουν γνώμη όχι στο δρόμο, όχι στο καφενείο ή σε κλειστά γραφεία -ρουσφετολογικά-, αλλά ελεύθερα και θεσμικά μπροστά σε κόσμο.

ιδεολογική η κόντρα στη ΝΔ

Και ενώ η κυβέρνηση προσπαθεί με εντατικούς ρυθμούς να πετύχει να το στόχο των 100 ημερών, η ΝΔ ζει τα δικά της. Στα ύψη ανεβαίνει το θερμόμετρο στη ΝΔ, δέκα ημέρες πριν από τις εκλογές για την ανάδειξη της νέας ηγεσίας. Τα επιτελεία της Ντόρας Μπακογιάννη και του Αντώνη Σαμαρά αφήνουν τη μάχη χαρακωμάτων και περνούν πλέον σε μετωπική σύγκρουση. Μέσα από δεκάδες παλινδρομήσεις σχετικά με τον τρόπο, τελικά έγινε το μόνο ευρωπαϊκό δεξιό κόμμα που ανοίγει κάλπες εκτός συνεδρίου σε όλα τα μέλη του. Είναι κι αυτό φυσικά μια ΠΑΣΟΚική επιρροή, αν και δε φτάνουν στο σημείο να ψηφίσουν οι φίλοι. Φυσικά οι αναλογίες είναι πολλές.

Και στα δύο κόμματα η διαφωνία ήταν/είναι ιδεολογική. Αυταπατάστε αν νομίζετε ότι πρόκειται απλά για κόντρα προσώπων ή μηχανισμών γύρω από τα πρόσωπα αυτά. Στο ΠΑΣΟΚ η διαφωνία αυτή ήταν πιο φανερή, μια και το κόμμα πάντα ήταν πιο ανοιχτό σε ιδεολογικές ζυμώσεις και μάλιστα αυτές τις έκανε συχνότατα φανερές στα μέλη και τους ψηφοφόρους του. Η σημερινή ιδεολογική διαφωνία στο εσωτερικό της ΝΔ είναι πιο αφανής, αλλά υφίσταται.

Από τη μια, λοιπόν, η Μπακογιάννη εκφράζει ένα πιο φιλοευρωπαϊκό όραμα, πιο ανοιχτό στις επιρροές και τις απαιτήσεις της ΕΕ, και βέβαια πιο δεξιό στην οικονομική του πολιτική, με στόχο ένα κόμμα που να μοιάζει περισσότερο με τα κλασσικά κεντροδεξιά ευρωπαϊκά κόμματα. Στο ίδιο πλαίσιο προκειμένου να πετύχει και ένα μεγάλο άνοιγμα στη μεσαία τάξη, είναι και πιο ελεύθερη στις παροχές προς τη μεσαία τάξη.

Από την άλλη, ο Σαμαράς εκφράζει μία πιο κλασσική δεξιά αντίληψη. Χωρίς να παύει τον φιλοευρωπαϊκό του προσανατολισμό, δίνει μεγαλύτερη σημασία στην εθνική οικονομία και στην ενίσχυση της εθνικής αστικής τάξης. Πιο κοντά στις λαϊκότερες μάζες του πληθυσμού και με το πρόσχημα του πατριωτισμού, προάγει τα εθνικά ζητήματα σε μείζονα αφήνοντας το δρόμο της Ευρώπης λίγο πιο πίσω.

Η εικόνα που παρουσιάζουν φυσικά και αποκρύπτει την όποια ιδεολογική διαφωνία. Και σε τέτοιο τελικά επίπεδο κινείται και η διαφωνία Καραμανλικών και Μητσοτακικών. Ειδικά οι εκφραστές τους σε κάθε περίπτωση κρατούν σε επίπεδο προσώπων την κόντρα γιατί αν ανοίξει ο διάλογος τότε θα φτάσει μέχρι τα αίτια της ήττας και στην πολιτική που χάραξαν οι πρώην κυβερνητικοί υπουργοί (είχα γράψει και παλαιότερα για το θέμα τούτο). Σε καμία περίπτωση οι λαϊκές μάζες (αγρότες και χαμηλόμισθοι) δεν πρέπει να αντιληφθούν την ουσιαστική πολιτική των δύο υποψηφίων, αλλά μόνο να κινηθούν στο επίπεδο Ελλάδα-Ευρώπη (αν και πάλι το αντιληφθούν).

Η αυτοδιοικητική συνεισφορά σε μια δημοκρατική παιδεία

Επειδή το υποσχέθηκα σε ένα σχόλιο γνωστού πολιτικού με υπουργική θέση σήμερα πια, καταθέτω μερικές ιδέες για τη σχέση που θα έπρεπε να έχει η Παιδεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Είναι ολόκληρο τμημα (είναι λίγο μεγάλο) από τη νέα προσπάθειά μου.

αυτοδιοικητικές παρεμβάσεις στην εκπαίδευση

Στο επίκεντρο μιας κινηματικής αυτοδιοικητικής αρχής βρίσκεται η κοινωνική και ανθρωποκεντρική αντίληψη για την εκπαίδευση, το μέλλον της και τη σύνδεσή της με την τοπική κοινωνία. Ειδικά σήμερα, η υποβάθμιση του σχολείου είναι πιο ορατή από ποτέ· τα ταξικά χαρακτηριστικά ολοένα και περισσότερο κυριαρχούν, ενώ όλο και περισσότερα παιδιά των κατωτέρων κοινωνικών στρωμάτων εγκαταλείπουν την παιδεία. Η ίδια, βέβαια, η σχολική επίδοση συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική καταγωγή του παιδιού[1].

Η παιδεία όμως δεν μπορεί να γίνει μία ακόμα δημοτική ευθύνη, μία επιπλέον αβάσταχτη οικονομικά αρμοδιότητα της αυτοδιοίκησης που περιορίζει το ρόλο του κράτους μόνο στις πολιτικές αποφάσεις. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να υποκαταστήσει το κράτος. Ειδικά μία αριστερή δημοτική αρχή δε βλέπει το ρόλο της ανταγωνιστικά προς το κράτος, αλλά συμπληρωματικά. Η κατανόηση όμως της εκπαίδευσης ως μίας κοινωνικής διαδικασίας, που εξυπηρετεί το γενικό όφελος, συνιστά τον πυρήνα του επιχειρήματος για την ενεργοποίηση της αυτοδιοικητικής παρέμβασης.